Home Sommario Contatti Meteo Links

Ul mè Caraa

 

Su

Stefano Fedeli

UL  ME'  CARAA

Dialetto e grafia comaschi - 1981

 

Pagina 1

 

Sun turnaa chì a Caraa dopu tanti ann

(forsi cinquanta, mej minga cuntaj)

per rivedè la cà indue sun nasuu

e tutt i sit che m'ann veduu bagaj.

Podi minga sbaglià, la cà l'è questa;

la stanza di mè gent a l'era lì

propri al primm pian, dedreè quela finestra

in vers la strada, al mund sun vegnuu mì.

Gh'era in facia de cà la Carulina.

serum amiis, sem semper 'naa d'acord,

e cun la Lena, la sua surelina

oh, quantu giugà e quanti regoord !

La strada che fasevi tutt i dì

per scola, vori fala anmò  'na volta.

Chì villa Peverelli, e via de lì

villa Corinna. Poo dedree a la svolta

truvavi ul sciuur Reale. A 'l ma faseva

tutt i dì i racumandaziun

"Fà 'l bravu fioo, Nani" al ma diseva

"e sta semper ateent a la leziun ".

Poo la caserma di carabinier.

Cul fioo del marescial, de la mia età,

mì sa regordi cume 'l fuss ieer,

quanti uur èmm pasaa insema a giugatà !

de facia 'l rivett di picaprej.

Cuminciavan ai seès, quand l'era bell,

a pestà sass cunt ul mazoo e i scupej.

Tutt purtavan de cà un scartuzel

cunt ul mangià, e ul vin in del pestun

che metevan a moj per tegnill fresch

in del lagh, quataa cunt un frascun.

Foo anmò 'n quaj pass e ma ritrovi prest

denanz a villa ratti, i dua ghe stava

de cà i parent del Papa, proprii luur.

Subit dopu incuntravi ul Giulietto

che 'l ma saludava in mezz ai fiuur.

Per i fest graand, quant ghera scià la nott,

su'l pasagg che traversa la strada,

luu 'l pizava 'na mota de lumitt

faa cui guss di lumaagh e, tutt a 'n bott

l'era 'l punt 'na ghirlanda de stelitt.

Poo ghera la butega del faree,

ul siur Peder, cun la forgia e 'l turnu.

Mi ma piaseva tantu 'l so mestee

e stavi lì a vedel denanz al furnu

che 'l faseva nà sù e giò ul bufett

par tegnì rusa tuta la forgia.

Al pareva propri un diavulett

ch'era vegnuu foora de 'na bolgia

tuta foogh dell'infernu maledett.

La sciura Antinietta in sul pugioo

cul daquadur in man e tantu amur

la curava i soo piant cumè fioo.

Eran propri bej , i soo fiuur.

A la cà del barbee mi sa fermavi:

Ul Salvaduur, la Norma, la Nerina,

la sciura Ida, che faseva la majera.

Quand insema a la Norma ma inviavi

la ma diseva : "Atenti a la curiera".

La mamm Ricarda vedevi passà

che in de la nona Emilia tutt i dì

la nava a petenala e a vutaà

se la ghera bisogn fina a mesdì.

Cumpravi in del catell una micheta

per merenda e l'era bunn alura

e saurii quell paa, o malarbeta !

Chì, lufelee, ul Gianeta, già a bunura

a 'l meteva in vedrina i canunzitt.

Quanta saliva sa mandava giò,

fasevum una pell d'occ tutt nuu fiulitt

perchè cumprai sa pudeva nò.

In utubar, sutt al punt de la cà

sa fermavan i caar pien d'uga negra

e i uman a pèè biott: dai a schiscià !

L'era una festa e tutt la gent alegra

la cantava, e curevum nuu fioo

inturnu al caar a rimirà quell vin

che 'l vegniva giò a fiott dal pisaroo

dent in di brent per mett in di cantinn.

Vegnivann semper foora anca i tusann

de l'ufelee, Maria e Antunieta

che tutt ul dì trusciavan cun afann

par tegnì in urdin la cà bèla e nèta.

Ul telefunu a puus, cul centralin

gh'era lì, pien de buus , fiil e butun.

La Signurina cul manegg di spinn

la trava insema i comunicaziun.

Lì tacàa gh'era poo 'na buteghina

la lateria, verta par dumà

un para d'uur sul prest a la matina

e la sera un'ureta. Poo de là

propri in facia, vendevan anca i pess.

Visin, la farmacia: vedrinett

de vedar cun sù i biss e nomm latin,

dentar in fila tantu butigliett

e vaas cunt ingredient di medesin.

Un banch cul balanzin de precisiun

e un pestell per mes'cià i pulverinn

peàaa dal sciuur spizièe cun atenziun,

e poo cunfeziunàa in di soo bustinn

e cunsegnàa cui osti de fai dent

che scunfunden un zicch quel brutt savuur.

Pagina 2

La pusteria (semper un pien de gent! )

che dal curtiil mandava foo l'udur

del bun cafè tustaa dal sciur Suldin.

Poo ghera ul Burghi e, al circul pusee in là

denanz ai cart o a 'n buceer de vin,

ghera sempra quejdun a ciciarà

La merceria, cun la vedrinetta

piena de gucc, de frisa e de bindej,

la Cleofe che fava la calzeta

in mezz a elastich, butuun e bretej.

Lì al moll , pugiàa su la linghera

truvavi ul sciur Dumenich, ul "Piemunt".

Al nava foo cun la cavedanera

e quand che l'era scuur cun la lanterna

al nava par anguill e poo 'l butava

ul tremagg par i arbuj. La spaderna

'la meteva giò, quanti n'à ciapava.

Chì gh'era un siit che a mì 'l m'è mai piasuu

ul "Gingin", ul macell, che cumpasiun

quej besti quand che giù a i ruzavan

del caar, e dent poo a culpi de bastun !

De facia gh'era la  cuperativa

e lì dedree, ogni tant, su la piazeta

rivava i saltinbach, grand atrativa

per num fioo, o quej de la burleta.

Lì desura ghe stava de cà ul sart.

Poo gh'è la giesa e sura la faciada

Sant Filipp e San giacum, vun per part,

a benedisan tutta la cuntrada.

Se veed chi apress la piaza e 'l munument

cunt i ball de canun e 'l risturant

Fioroni e Giardino. Oh quanta gent

vegniva chì a balà. In mezz ai piaant

i tavulitt; ul papà 'al cumprava

per mì, un gazusin cun la baleta,

per dervill cun forza se schisciava

la "vedra" dentar in al butiglièta.

La scola ! In scima ai scaal in sul primm pian

un'aula lunga cun doo fiil de banch,

tanti fiulitt e poo tantu bacan,

scusaritt negar , culetitt tutt biaanch.

Chì la mia class, che l'era la prima a destra.

Tanta pazienza, e insema tantu amuur

la sciua Brenna, sì, la mia maestra.

Poo vegniva la cà del sciuur dutuur

ul Gasparini, cunt un gran barbun,

e quela del Pinela, ul giardinee

in salida tacàa ai cantier Tarun.

E la sciua Giuditta, la sua mièe,

e ul bersò cunt l'uga e 'l tavulin

e sura anmò l'urtaja cul fieniil,

doo galin, duu cunili e 'n puresin.

Andemm innanz anmò fina al puntiil

e lì a cipà la corda di batej

ul "Lingera" che , semper cul berett,

cun aqua o suu 'l tirava i pasarej

e 'l dava via di volt anca i biglitt.

Un nonu Stevan e 'l bisnonu Luis

a santa Marta gh'eran la sua cà.

Mi sa regordi, de tutt duu, i barbiis.

Se fermavum di volt a ciciarà

in cà de la Rachela. La gh'aveva

un reuplanu de legnn tutt trasfuraa

tacaa sù a 'na traav. Se 'l ma piaseva !

Poo sa incuntravum cul Nucent, pugiàa

al parapett de quel so bel giardin;

altrafermada sa duveva fà.

Per San Steven luu 'l fava un pasegin,

al mè nonu luu 'l vegniva a purtà

dò niscooll metuu via par l'ucasiun.

Regordi poo l'Anselmu, ul nostr pustinn

"Bagulina" ciamàa de suranomm.

Luu al sabat a 'l purtava ul "Curierin"

cui persunagg che mì regordi anmò:

Mio Mao, Bunaventura cul basott,

Furtunell, e i gemj Bibì e Bibò !

Adess tutt l'è cambiaa; un rebelott

de machin che vann via su la "Regina"

i picaprej ànn cambiàa mestee

inn sprii anca i carr cun la fudrina

de zinch per schiscià l'uga, e 'l nost ferèe

e la sua miee in mezz a tanti fiuur

e i lumaghitt, la vegia farmacia,

la cadrega che 'l gh'era ul Salvatuur

cunt el cò de cavall. Inn sparii  .... via!

E forse anca el noster vecc dutuur.

E de tutt quej che mì ho numinaa

in de stu viagg pien de nustalgia,

quanti ch'inn già partii ? Chi gh'è restàa ?

Ma piasaria incuntraj (che tentaziun!)

per brasciai sù e insema regurdà

amiis e cunuscent. Ma l'emuziun

la ma impedisaria  de parlà.

 

Ciau Caraa ! Mò scapi.... gù 'l magun !

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Da "La ghirlanda dei paesi" di Francesco Pertusini  (1948)

Caraa,

Villegiatura della nubiltaa.

Difatti l'è pulii, l'è petenaa,

servii de la Lariana in moeud special

e ven via un prufum di soo giardin

che ' sumeja un ritrovo citadin.

Cantier,

e gh'è  'l cantier e 'l Roving Club l'è sò

e barch e foeurabord ne fann ammò,

Se gh'è de regate , se gh'è curs o gar,

cantier Taroni l'è semper numinaa.

insuma l'è un paes o una cità?

Fiur de negozi, alberghi, risturant,

preciws tutt i servizi pusee impurtant.

 

I Milanees

ls tegnenn comu 'l fus el so paes.

E quand tacca al batel sott al puntil

vedè curr lì

tutt premurus i miee basà i marì,

e i fioeu ciamà papà, e i signurin

sbircià se in mezz de tutt fa capulin

quell che spettan,

e suspirà se 'l vedan cumparì.

l'è fada inscì

la vita e guai se la fuss minga, guai!

Se miee, marì, l'amur e i signurinn

ghe fussan minga, bisugnaria inventai.

 

 

 

Scrivi a: mario@taroni.net